Ruh Sağlığı
EMDR Terapisi Nedir? Travmatik Anılar Nasıl İşlenir?
Burbuçe Ağdaş
24 Ekim 2026
Yıllar önce yaşanmış bir olay hâlâ dün olmuş gibi canınızı yakabilir. Bir koku, bir ses ya da bir görüntü sizi bir anda o ana geri götürebilir. EMDR, bu tür sıkışıp kalmış anıların işlenmesine yardımcı olmak için geliştirilmiş, bilimsel olarak araştırılmış bir terapi yöntemidir.
EMDR Terapisi Nedir?
EMDR, İngilizce "Eye Movement Desensitization and Reprocessing" ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede "Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme" olarak bilinir. 1980'lerin sonunda geliştirilmiştir ve bugün Dünya Sağlık Örgütü tarafından travma sonrası stres bozukluğunun tedavisinde önerilen yöntemler arasında yer alır.
Temel fikir şudur: Çok zorlayıcı bir olay yaşandığında beyin bu deneyimi her zamanki gibi işleyip "geçmişe" yerleştiremeyebilir. Anı, o andaki duygular, beden duyumları ve olumsuz inançlarla birlikte adeta donmuş kalır. EMDR, beynin doğal işleme kapasitesini harekete geçirerek bu anının yeniden işlenmesine yardım eder.
Bir EMDR Süreci Nasıl İlerler?
EMDR hemen anıyla çalışmaya başlamaz. Süreç planlı aşamalardan oluşur:
- Tanışma ve planlama: Yaşam öyküsü, şu anki zorluklar ve çalışılacak anılar belirlenir.
- Hazırlık: Danışan, zorlandığında kendini sakinleştirebileceği beceriler öğrenir. Güvenli bir zemin kurulmadan işleme geçilmez.
- Değerlendirme: Çalışılacak anıdaki en rahatsız edici görüntü, buna eşlik eden olumsuz inanç (ör. "Güvende değilim") ve yerine konmak istenen olumlu inanç belirlenir.
- İşleme: Danışan anıyı zihninde tutarken terapist çift yönlü uyarım uygular. Bu genellikle gözlerin sağa sola hareket ettirilmesi, bazen de dönüşümlü dokunuş ya da seslerle yapılır.
- Yerleştirme ve kapanış: Olumlu inanç güçlendirilir, bedende kalan gerginlik kontrol edilir ve seans güvenli biçimde kapatılır.
İşleme sonrasında anı silinmez; hatırlanmaya devam eder ama artık aynı yoğunlukta acı vermez. Danışanlar sık sık "Hâlâ hatırlıyorum ama sanki uzakta duruyor" şeklinde tarif eder.
EMDR Hangi Durumlarda Kullanılır?
- Travma sonrası stres bozukluğu (kaza, deprem, saldırı, ani kayıp gibi olaylar sonrası)
- Çocukluk dönemi zorlayıcı yaşantılar
- Panik atak ve kaygı bozuklukları
- Fobiler (uçak, araç kullanma, diş hekimi korkusu vb.)
- Karmaşık yas süreçleri
- Düşük özsaygıya yol açan aşağılanma, zorbalık gibi deneyimler
- Performans kaygısı
EMDR Hakkında Yanlış Bilinenler
- "Hipnoz gibi bir şey." Değil. Danışan seans boyunca tamamen bilinçlidir ve kontrol kendisindedir; istediği an durdurabilir.
- "Her şeyi baştan anlatmak zorundayım." Gerekmez. EMDR'de olayın tüm ayrıntılarını yüksek sesle anlatmak şart değildir; bu, konuşmakta zorlanan kişiler için önemli bir avantajdır.
- "Tek seansta her şey biter." Tek bir olaya bağlı sorunlarda birkaç seans yetebilir; çocukluktan gelen çoklu zorlayıcı yaşantılarda süreç daha uzundur.
Kimler İçin Hemen Uygun Değildir?
EMDR güvenli bir yöntemdir ancak her durumda hemen uygulanmaz. Yoğun kriz döneminde olan, ağır dissosiyatif belirtiler yaşayan ya da kendine zarar verme riski taşıyan kişilerde önce dengeleme çalışmaları yapılır. Bu nedenle EMDR, mutlaka bu alanda eğitim almış bir ruh sağlığı uzmanı tarafından ve kapsamlı bir değerlendirmeden sonra uygulanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
EMDR seansından sonra nasıl hissederim?
Seans sonrasında yorgunluk ya da duygusal hassasiyet olabilir; bu normaldir. Bazı kişiler ilerleyen günlerde rüyalarında ya da düşüncelerinde değişiklikler fark eder. Bu durum bir sonraki seansta konuşulur.
EMDR online yapılabilir mi?
Evet. Göz hareketleri ekran üzerinden ya da danışanın kendi kendine uygulayacağı dönüşümlü dokunuşlarla online seanslarda da uygulanabilir.
Çocuklarla EMDR çalışılır mı?
Evet, EMDR çocuk ve ergenlerle de yaşlarına uygun biçimde uyarlanarak kullanılır.
Göktürk'teki muayenehanede yüz yüze ya da online seanslarla EMDR terapisi hakkında bilgi alabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı ya da tedavi yerine geçmez. Yaşadığınız zorluklar sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanız önerilir.