Panik Atak Nedir? Belirtileri, Atak Anında Yapılacaklar ve Tedavisi

Bir anda kalbiniz hızla çarpmaya başlıyor, nefesiniz daralıyor ve "şimdi bayılacağım, öleceğim ya da aklımı kaybedeceğim" diye düşünüyorsunuz. Birkaç dakika sonra her şey yavaş yavaş geçiyor ama geride büyük bir korku bırakıyor: "Ya yine olursa?" Bu yaşadığınız büyük olasılıkla bir panik atak. Korkutucu olsa da tehlikeli değildir ve tedavisi oldukça başarılıdır.

Panik Atak Nedir?

Panik atak, ortada gerçek bir tehlike yokken vücudun "alarm sisteminin" aniden devreye girmesidir. Bu sistem normalde bizi tehlikeden korumak için vardır: kalp hızlanır, kaslara daha çok kan gider, nefes sıklaşır. Panik atakta bu tepki yanlış zamanda ve çok yoğun biçimde ortaya çıkar. Atak genellikle 10 dakika içinde en yüksek noktasına ulaşır ve yarım saat içinde geçer.

Belirtileri

Çarpıntı, kalbin göğüsten çıkacak gibi atması
Nefes darlığı, boğuluyormuş hissi
Göğüste sıkışma veya ağrı
Baş dönmesi, sersemlik, bayılacak gibi olma
Terleme, titreme, üşüme ya da ateş basması
Ellerde, yüzde uyuşma ve karıncalanma
Kendini ya da çevreyi gerçek dışı hissetme
Kontrolü kaybetme, delirme ya da ölme korkusu

İlk atakta pek çok kişi kalp krizi geçirdiğini düşünerek acile gider. Bedensel bir hastalık olup olmadığının bir kez hekim tarafından kontrol edilmesi doğrudur. Tetkikler temiz çıktığında ise sorunun kaynağına, yani panik döngüsüne bakmak gerekir.

Panik Döngüsü Nasıl İşler?

Panik ataklar çoğu zaman bir kısır döngüyle büyür. Kişi bedenindeki küçük bir değişikliği fark eder (örneğin kalbin biraz hızlanması), bunu tehlike işareti olarak yorumlar ("kalbimde bir sorun var"), bu düşünce kaygıyı artırır, kaygı da belirtileri daha da şiddetlendirir. Sonuçta belirtiler "haklı çıkmış" gibi görünür ve atak tırmanır.

Zamanla kişi atak geçirdiği yerlerden kaçınmaya başlar: toplu taşıma, kalabalık alışveriş merkezleri, köprüler, trafik ya da evden yalnız çıkmak. Kaçınma kısa vadede rahatlatır ama korkuyu kalıcı hale getirir. Bu duruma panik bozukluk, kaçınma belirginleştiğinde ise agorafobi denir.

Atak Anında Ne Yapabilirsiniz?

Ne olduğunu adlandırın. Kendinize "Bu bir panik atak, rahatsız edici ama tehlikeli değil, geçecek" deyin.
Nefesi yavaşlatın. Burundan 4 saniyede alın, ağızdan 6 saniyede verin. Nefes vermeyi uzatmak bedeni sakinleştirir.
Kaçmayın, kalın. Bulunduğunuz yerden hemen kaçmak "orası tehlikeliydi" mesajını güçlendirir. Mümkünse atağın geçmesini orada bekleyin.
Dikkatinizi dışarı verin. Gördüğünüz 5 şeyi, duyduğunuz 4 sesi sayın. Bu, zihni bedensel belirtilerden uzaklaştırır.
Belirtilerle savaşmayın. "Hemen geçmeli" diye zorlamak kaygıyı artırır. Dalganın gelip gitmesine izin verin.

Panik Atak Nasıl Tedavi Edilir?

Panik bozukluğun en iyi araştırılmış ve en etkili tedavilerinden biri bilişsel davranışçı terapidir. Terapide kişi önce panik döngüsünü tanır, ardından bedensel belirtileri felaket gibi yorumlayan düşüncelerle çalışır. Sonraki aşamada kaçındığı yerlere ve bedensel duyumlara adım adım, güvenli biçimde yaklaşmayı öğrenir. Bu sayede beyin, bu durumların tehlikeli olmadığını deneyimleyerek yeniden öğrenir.

Birçok danışanda birkaç ay içinde atakların sıklığı ve şiddeti belirgin biçimde azalır. Gerekli görüldüğünde psikiyatri hekimiyle iş birliği içinde ilaç tedavisi de sürece eklenebilir.

Ne Zaman Destek Almalısınız?

Ataklar tekrarlıyorsa
"Yine olacak mı" kaygısı günlük yaşamınızı meşgul ediyorsa
Bazı yerlerden, araç kullanmaktan ya da yalnız kalmaktan kaçınmaya başladıysanız
İş, okul ya da ilişkileriniz etkileniyorsa

Sık Sorulan Sorular

Panik atak kalp krizine dönüşür mü?

Hayır. Panik atak çok korkutucu olsa da kalp krizine yol açmaz. Yine de ilk kez yaşanan göğüs ağrısında bedensel nedenlerin hekim tarafından dışlanması önemlidir.

Panik atak tamamen geçer mi?

Evet, uygun tedaviyle çoğu kişi ataklardan kurtulur ya da atakları artık korkutucu bulmaz. Öğrenilen beceriler ileride de koruyucu olur.

Online terapi panik atakta işe yarar mı?

Evet. Özellikle evden çıkmakta zorlanan danışanlar için online terapi iyi bir başlangıçtır. İlerleyen aşamada yüz yüze seanslara geçilebilir.

Göktürk'teki muayenehanede yüz yüze ya da Türkiye'nin her yerinden online olarak panik atak ve kaygı bozukluklarında destek alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tanı ya da tedavi yerine geçmez. Yaşadığınız zorluklar sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmanız önerilir.

Destek almak için iletişime geçebilirsiniz.